Wordt deze nieuwsbrief niet correct weergegeven? Bekijk de online versie
LEIDERSCHAP | MISSIE-VISIE | INTERACTIE | SYSTEMISCH WERK
Inleiding
Hartelijk welkom aan onze lezers.

Terwijl de Curaçaose zon nog in ons lijf zit, zijn we al weer druk bezig met het opstarten van verschillende Nederlandse schooltrajecten. Koerstrajecten, leiderschapstrajecten, teamtrainingen, coaching van managementteams en individuele coaching. Met deze activiteiten dragen we bij aan de ontwikkeling van gezondheid in systemen. In het onderwijs spreken we dan van een ‘Professionele Schoolcultuur’. In deze Nieuwsbrief leest u daar meer over.

We wensen u veel leesplezier.

Henk Galenkamp & Jeannette Schut
Inhoud Nieuwsbrief 7
- Definitie Professionele Schoolcultuur
- Kenmerken van de professionele leraar
- Leiderschapstraject
- Een speciaal plekje ...
- Boekbespreking
- Ervaringen op Curaçao
- Wordt een begrensde begeleider
- Films op onze website
- Agenda
- Tenslotte
Definitie 'Professionele Schoolcultuur'
Schoolcultuur wordt wel gedefinieerd als ‘het gedrag en de overtuigingen die mensen in een school met elkaar delen’. Dit is grotendeels onbewust.
In een professionele schoolcultuur draagt alle gedrag van de medewerkers bij aan:
(1) de realisering van de doelen van de school en
(2) toename van welbevinden van zowel zichzelf als anderen.
Bovendien wordt gedrag dat tégen deze twee kenmerken ingaat op zorgvuldige en duidelijke wijze begrensd.

Voor verdieping van dit thema, lees de blog met titel 'Ja, maar we hebben toch een professionele cultuur?'

Al in 2003 schreef Henk een boek over schoolcultuur: ‘Als scholen een gezicht krijgen. De cultuur als voedingsbodem voor een lerende organisatie’. Dit boek is nog steeds verkrijgbaar. Klik hier voor meer informatie.
Kenmerken van de professionele leraar
In onze trajecten Professionele Schoolcultuur hanteren wij de kenmerken van een professional, genoemd door Vermeulen, Klaeijsen en Martens in hun rapport 'De lerende leraar' (2011).

Een professional is iemand die:
- Kennis deelt, zowel binnen als buiten de school en met de beroepsgroep,
- Kennis ontwikkelt, samen met anderen in en buiten de school en met de beroepsgroep,
- Verantwoordelijkheid neemt en aflegt, waarbij autonoom handelen in balans is met samenwerken aan het realiseren van collectieve ambities,
- Intrinsiek gemotiveerd is, plezier heeft in het werk en in het voortdurend verbeteren en vernieuwen van de werkprocessen met het oog op efficiënter en effectiever functioneren.

Bovenstaande kenmerken zijn ook van toepassing op het beroep van leraar, maar het is de vraag of alle leraren voldoen aan dit profiel. Bij leraren wordt er soms gesproken van 'routineprofessionals', die zich vooral richten op het uitvoeren van methodes. Hierbij is geen sprake van een reflectieve en onderzoekende houding. Routineprofessionals voldoen echter niet. Ze spelen onvoldoende in op de snelle veranderingen in de leerlingenpopulatie en de verwachtingen van de maatschappij. In onze trainingen zijn wij erop gericht de professionaliteit van leraren volgens bovenstaande kenmerken te versterken.
Leiderschapstraject
Misschien is een leiderschapstraject ook voor jouw school de sleutel en de motor voor verandering en duurzame verbetering?
Met onze Masterclass Praktische Psychologie voor directeuren basisonderwijs, haal je de kennis, ervaring en de juiste mindset in huis om leiding te geven aan een professionele schoolcultuur. De eerstvolgende Masterclass start op 1 oktober 2013. Deze vindt plaats in Conferentiecentrum Drakenburg in Baarn. Wees er snel bij. Er is nog één plaats beschikbaar!
Een speciaal plekje ...
Onder deze kop willen wij in onze Nieuwsbrieven iemand (of een groep, instelling of initiatief) uit ons netwerk die een speciaal plekje in ons hart heeft onder de aandacht brengen.

In deze Nieuwsbrief is dat: De Janusz Korczak Stichting en de Internationale Conferentie die deze Stichting van 2 tot 6 oktober 2013 in Bergen aan Zee organiseert met als Thema ‘Ruimte voor spel, cultuur en onderwijs. De betekenis van creativiteit voor de ontwikkeling van kinderen’.
Een vraag die de Poolse pedagoog Janusz Korczak bezighield, was ‘Hoe houd je van een kind?’

In ons werk zijn wij sterk geïnspireerd door zijn gedachten over kinderen en onderwijs. Dat willen wij graag met u delen.

Voor meer informatie over de Janusz Korczak Stichting: Klik hier.
Voor meer informatie over de conferentie: Klik hier.
Boekbespreking
Met veel plezier lazen we afgelopen zomer het boek van Maaike Thiecke en Bianca van der Zeeuw, ‘Systemisch TransitieManagement’ Neem voor de verandering de makkelijke weg!

In een vrolijk en uitdagend betoog vertellen de auteurs hoe managers lenig kunnen worden in het leiden van verandering. Tenminste, als het gaat om een verandering van betekenis. Zo een waarbij medewerkers en teams zich ook werkelijk anders moeten gaan gedragen. Wil je dat een dergelijke verandering lukt dan moet de manager zich realiseren dat iedere betrokkene  een onvermijdelijke psychologische transitie door gaat maken. Dat vraagt leiderschap en een heldere regie in alle fasen van de transitie. De bril van systemisch kijken en handelen helpt managers om met inzicht en vakmanschap deze regie te voeren. Dan wordt veranderen gemakkelijker. Het boek biedt de manager praktische tools voor iedere fase in transitieprocessen en, met een knipoog, 15 manieren om de gewenste verandering te saboteren. Een persoonlijk en met humor geschreven boek dat de weg van transitiemanagement, volgens ons, tot in de kern raakt.
Ervaringen op Curaçao
Afgelopen zomer hebben wij drie weken op Curaçao gewerkt. Op twee scholen (leerkrachten en directie) en het bovenschools management hebben we een traject ‘Professionele Schoolcultuur' verzorgd. Het was de start van een groter traject; in januari en in mei 2014 vinden de vervolgstappen plaats.

Het was – voor hen én voor ons – een boeiende ervaring.
-       Wat spannend voor hen was dat dit de start was van een diepgaand traject. Men had wel vaker teambuildingsactiviteiten meegemaakt, maar drie trainingssessies in drie weken tijd en twee vervolgsessies later in dit schooljaar en dan ook nog gecombineerd met het werken op vier hiërarchische niveaus: dat gaf hen de notie dat er echt iets ging veranderen in de scholen en de aansturing vanuit het hoger management. Bovendien was onze ervaringsgerichte manier van werken nieuw voor de meeste deelnemers.

-       Het was ook spannend voor ons om in een ander land, in een andere cultuur te werken. Dat viel overigens enorm mee. We trainen uiteindelijk vooral op het niveau van algemeen menselijk behoeften en gevoelens. Daarin verschilt de Curaçaose mens niet wezenlijk van de Nederlandse. Ieder mens heeft behoefte aan veiligheid, aan echt contact, aan eerlijkheid en openheid in de intermenselijke ontmoeting.

We hebben hard gewerkt deze weken. Daarnaast, laten we daar helder in zijn, hebben we ook volop genoten van onze vrije tijd en de zon en stranden op dit tropische eiland.
De volgende reis is alweer geboekt!
Wordt een begrensde begeleider
Op verzoek van de redactie van ‘Bij de Les’, een blad voor schooldecanen, mentoren, leerlingbegeleiders en zorgcoördinatoren in het voortgezet onderwijs, schreef Henk een kort artikel over het belang van grenzen in de begeleiding van leerlingen. Met name in situaties waarin de leerling wordt geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag (bijvoorbeeld pesten, kindermishandeling), is het van het grootste belang dat de begeleider zelf helder begrensd is. Echt contact kan immers alleen aan de grens ontstaan.
Wanneer je dit artikel wilt downloaden, klik hier.
Films op onze website: 'Constructieve boosheid'
Op onze website staan twee korte films die aansluiten bij bovenstaand artikel 'Wordt een begrensde begeleider'.
- 'Constructieve boosheid' (1 min, 10 sec). Veel mensen hebben een negatieve connotatie bij het woord boos. In dit filmpje leggen wij uit wat de constructieve functie van boosheid is.
- 'Grensoefeningen' (2 min, 39 sec). In dit filmpje laten wij zien hoe het aangeven van grenzen beide partijen in hun kracht zet.
Agenda
Wij werken vooral vraaggestuurd. Hierin leveren we maatwerk dat zo dicht mogelijk ligt bij wat u en uw organisatie nodig heeft.
Daarnaast bieden wij enkele activiteiten aan in het open aanbod.

 

 

Masterclass Praktische Psychologie voor leidinggevenden in het basisonderwijs 
Deze start binnenkort. Data: 1 + 2 oktober, 31 oktober + 1 november en 25 november 2013. Plaats: Drakenburg, Baarn.

Supervisiegroep voor leidinggevenden in het basisonderwijs.
Begin 2014 starten wij met een nieuwe groep. Wanneer je belangstelling hebt, laat het ons weten via contactpagina.

Opstellingendagen in Den Ilp 
We hanteren de methodiek van Franz Ruppert: ‘Opstellen van het Verlangen’.
Data: 14 september en 9 november 2013.

Supervisiegroep ‘Opstellen van het Verlangen’:
Deze groep is op dit moment vol. In 2014 starten we met een nieuwe groep, 4 zaterdagen per jaar. Neem contact met ons op wanneer u belangstelling hebt.
Tenslotte
Herkent u zaken die wij in deze Nieuwsbrief beschreven hebben? Of heeft u nog vragen? Wij maken graag tijd en ruimte vrij om een gesprek met u aan te gaan. Laat het ons weten via onze contactpagina.
In deze e-nieuwsbrief vindt u meer informatie over de activiteiten van Galenkamp&Schut. Incidenteel wordt een extra nieuwsbrief verstuurd. Indien u deze e-nieuwsbrief niet meer wenst te ontvangen kunt u zich hier afmelden.